کارشناس «وقت سحر» مطرح کرد؛
رسانه باید محتوا را برای مخاطب فراهم اما نتیجهگیری را بر عهده خود او بگذارد
کارشناس برنامه «وقت سحر» با تأکید بر ضرورت پرهیز از تحمیل نتیجهگیری به مخاطب گفت: در برنامههای سحرگاهی تلاش کردهایم با تکیه بر روایت تاریخی و بازخوانی سیره و اصحاب امیرالمؤمنین(ع)، فضایی غیرشعاری و واقعی برای مخاطب فراهم کنیم؛ چراکه مخاطب سحر، مخاطبی آمادهتر و همراهتر است.
به گزارش روابط عمومی مرکز هنری رسانه ای نهضت، برنامه «وقت سحر» چند سالی است که در ماه مبارک رمضان از شبکه افق سیما پخش میشود. این برنامه در سال جاری نیز با مشارکت مرکز هنریـرسانهای نهضت تهیه شده و با اجرای حامد عسگری و حضور حجتالاسلام طباخیان، هر سحر ماه رمضان از این شبکه به روی آنتن میرود. محمدمهدی طباخیان، کارشناس برنامه «وقت سحر» در گفتوگو با ... درباره ایده شکلگیری این برنامه گفت: «برنامه وقت سحر در شبکه افق محصول تلاش و برنامهریزی یک تیم منسجم و خوشفکر است. این تیم پیش از این نیز در حوزه برنامههای معارفی و فرهنگی سابقه فعالیت داشته و تجربه اجرای برنامههایی همچون «نقل و نقل» و «کوی محبت» در شبکه دو و «خیابان آزادی» در شبکه افق را در کارنامه دارد.»
وی افزود: «ایده اصلی برنامه از حدود چهار سال پیش شکل گرفت و هدف آن ارائه کاری متفاوت در سحرهای ماه مبارک رمضان بود. احساس میشد در برنامههای معارفی سحرگاهی خلأیی وجود دارد که میتوان آن را تکمیل کرد. تمرکز اصلی ما بر سیره امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) قرار گرفت و تلاش شد هر سال این ایده پختهتر و منسجمتر شود.»
طباخیان ادامه داد: «در دورههای گذشته، برنامه از حرم مطهر حضرت رضا(ع) روی آنتن میرفت اما امسال از استودیوی تهران پخش میشود. در طراحی دکور و محتوا نیز سعی شده است فضای برنامه بیش از گذشته به محوریت شخصیت امیرالمؤمنین(ع) نزدیک شود و علاوه بر پرداختن به سیره ایشان، به معرفی و روایت زندگی اصحاب اثرگذار آن حضرت نیز توجه شود.»
هر برنامهای نیازمند بازخورد و تکمیل است
کارشناس «وقت سحر» درباره ارزیابی نقاط ضعف و قوت برنامه گفت: «طبیعی است هر برنامهای هنگام پخش با نواقصی در محتوا یا فرم مواجه باشد. هیچ تولید رسانهای از ابتدا کامل نیست. با بازخوردگیری از مخاطبان و بررسی دقیقتر میتوان نقاط ضعف و قوت را شناسایی و در مسیر تکمیل برنامه حرکت کرد. در حال حاضر نمیتوانم به طور مشخص روی نقطهای دست بگذارم اما یقیناً فرآیند بازبینی و اصلاح همواره باید ادامه داشته باشد.»
روایت تاریخی، راهی برای فاصله گرفتن از کلیشه و شعار
وی درباره ملاحظات پرداخت رسانهای به موضوعات دینی در فضای امروز جامعه اظهار کرد: «یکی از دغدغههای جدی، پرهیز از شعارزدگی و تحمیل نتیجهگیری به مخاطب است. به همین دلیل جهتگیری ما به سمت روایت تاریخی بود. تاریخ به دلیل اتکا به واقعیت، ظرفیت بالایی برای پرهیز از شعار دارد.»
طباخیان توضیح داد: «تلاش کردهایم در برنامه کمتر به تحلیلهای جانبدارانه بپردازیم و نتیجهگیری را به مخاطب تحمیل نکنیم. معتقدم اگر تحولات تاریخی بدون جهتگیری و جانبداری روایت شود، مخاطب خود در آن فضا زندگی میکند، عبرت لازم را میگیرد و در صورت نیاز، تغییر را در سبک زندگی خود ایجاد میکند.»
وی افزود: «رسانه باید مقدمات بحث را فراهم کند و محتوا را در اختیار مخاطب قرار دهد. انتخاب و جمعبندی نهایی با خود اوست. البته بخشی از جامعه ممکن است تمایلی به شنیدن مباحث معارفی نداشته باشد که این امر طبیعی است؛ همانگونه که افراد در مواجهه با موضوعات دیگر مانند پزشکی یا جغرافیا نیز بر اساس علاقه خود انتخاب میکنند.»
مدیریت دوز محتوای معارفی در رمضان
این کارشناس رسانه با اشاره به افزایش طبیعی برنامههای معارفی در ایام رمضان گفت: «بدیهی است در ماه مبارک رمضان حجم برنامههای دینی افزایش پیدا میکند، اما این به معنای اشغال کامل آنتن نیست. اگر پیش از این مثلاً ۱۰ درصد آنتن به این موضوعات اختصاص داشت، در رمضان ممکن است این میزان افزایش یابد اما باید تعادل حفظ شود تا سایر سلیقهها نیز دیده شوند.»
وی تأکید کرد: «برنامه سحر ویژگی خاصی دارد؛ مخاطبی که در آن ساعت پای تلویزیون است، احتمالاً برای روزهداری بیدار شده و آمادگی بیشتری برای شنیدن مباحث معنوی دارد. از این جهت، مخاطب سحر مخاطبی واقعیتر و همراهتر است.»
تفاوت برنامههای سحرگاهی با سایر قالبهای گفتوگو
طباخیان درباره تفاوت حضور در برنامههای سحرگاهی با سایر برنامههای رسانهای گفت: «زمان پخش تأثیر جدی بر نوع ارائه محتوا دارد. مخاطب سحر در حال انجام کارهای سحرگاهی است؛ ممکن است سر سفره باشد یا در حال عبادت. بنابراین نباید بحثهای پیچیده و استدلالی سنگین ارائه شود که تمام تمرکز او را درگیر کند.»
وی ادامه داد: «به همین دلیل ما به سمت روایتهای داستانی و دراماتیک از زندگی اصحاب امیرالمؤمنین(ع) رفتیم. قصه و روایت، هم با فضای آرام سحر سازگار است و هم مخاطب را بدون ایجاد تنش ذهنی همراه میکند. ریتم برنامه باید آرام باشد، اجرای مجری و بیان کارشناس نیز باید از آرامش کافی برخوردار باشد تا با حالوهوای سحر همخوانی داشته باشد.»
امیدآفرینی، مسئولیت همگانی فعالان فرهنگی
کارشناس «وقت سحر» درباره مسئولیت امیدآفرینی در شرایط اجتماعی امروز تصریح کرد: «امیدآفرینی و تقویت همدلی اجتماعی وظیفه همه فعالان فرهنگی است؛ از سیاستگذار فرهنگی گرفته تا مجری و کارشناس. باید آینده را برای مردم روشنتر ترسیم کرد و انسجام اجتماعی را تقویت کرد.»
وی افزود: «مخاطب سحر از نظر فرهنگی مخاطبی جلوتر و همراهتر است. بنابراین میتوان با او عمیقتر سخن گفت و حتی از او به عنوان کنشگر فرهنگی بهره گرفت.»
نقش سازمان تبلیغات در گسترش گفتمان دینی
طباخیان با اشاره به نقش نهادهای فرهنگی گفت: «سازمان تبلیغات اسلامی با هدف ارتباطگیری گسترده با مخاطب شکل گرفت و وظیفه دارد معارف اهلبیت(ع) را در لایهای عمیقتر و گستردهتر نشر دهد. در سالهای اخیر با حضور حجتالاسلام قمی و تیم جدید، فعالیتهای رسانهای این سازمان پررنگتر شده و مخاطبان با برندهایی مانند «نهضت ملی زندگی با آیهها» بیشتر آشنا شدهاند.»
وی ادامه داد: «اکنون که گامهای کمی در این حوزه برداشته شده، لازم است تمرکز بیشتری بر کیفیت صورت گیرد. همچنین ارتباط مستمر میان سازمانهای فرهنگی، تیمهای برنامهساز و کارشناسان در طول سال میتواند به شکلگیری یک گفتمان مشترک و پویاتر کمک کند.»